O patronie

Historia
szkoły

Nasza szkoła
dzisiaj

Tradycje

Informacje
dla kandydatów

Osiągnięcia

 

N
A
S
Z
E

M
I
A
S
T
O


O
K
O
L
I
C
E


I
N
F
O


Wybierz okolice


PARK KRAJOBRAZOWY STAWKI

Położenie, obszar, zasięg.

Najmniejszy spośród siedmiu, liczący 18 km. kw. Park Krajobrazowy Stawki, położony jest na północno-wschodnim krańcu Zespołu Jurajskich Parków Krajobrazowych, między Przyrowem, Wolą Mokrzeską, Żórawiem a Zalesicami. Obejmuje najbardziej na północ wysuniętą część większego kompleksu lasów złotopotockich ciągnących się ku południowi przez Bystrzanowice do Gorzkowa. Od reszty kompleksu leśnego odcięty jest drogą, łączącą Zalesice z Żórawiem i Mokrzeszą, poza tym jego linia graniczna biegnie wzdłuż brzegu lasu. Zachodnia część Parku wznosi się stopniowo na jurajską Wyżynę Krakowską. Park Krajobrazowy Stawki jako jedyny w Zespole Parków leży bowiem w całości poza tą Wyżyną, na zachodnim skraju Niecki Nidziańskiej. Park otoczony jest wokół Jurajskim Obszarem Chronionego Krajobrazu. Od strony wschodniej i północno-wschodniej obejmuje on szeroki pas łąk i pastwisk nad Wiercicą wraz z tą rzeką, od północy - na odcinku od Kniei do Wacławowa biegnie wzdłuż drogi z Koniecpola do Częstochowy, natomiast od strony zachodniej i południowej łączy się z resztą strefy ochronnej. Park ten położony jest w całości na terenie gminy Przyrów, nadleśnictwa w Potoku Złotym i leśnictwa Stawki. 

Wartości przyrodnicze.

Park Krajobrazowy Stawki nie jest typowym "jurajskim parkiem", ponieważ nie ma tu charakterystycznych dla nich elementów krajobrazu oraz nie spełnia właściwych im funkcji: przydatność dla turystyki krajoznawczej, kontemplacyjnego wypoczynku itp. Wartość Parku Krajobrazowego Stawki polega więc przede wszystkim na jego walorach przyrodniczych, o głównie rezerwatowym charakterze naturalnego zespołu leśnego i istnieniu pewnych rzadkich gatunków roślin, o we wschodniej części Jurajskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu - również niektórych gatunków ptaków.
Te wartości środowiska przyrodniczego spowodowały, że w dniu 19.03.1953 r. minister leśnictwa wydał zarządzenie, na mocy którego powstał rezerwat leśny " Wielki Las", obejmujący
powierzchnię 32,12 ha. W punkcie 4-tym zarządzenia mówi się, że „Rezerwat tworzy się w celu zachowania ze względów naukowych i dydaktycznych fragmentu lasu olszowo-jesionowego z domieszką innych gatunków liściastych o cechach zespołu naturalnego”. Zasłużony badacz flory tego regionu, Romuald Olaczek, w 1972 r. tak m.in. pisał o rezerwacie („W sprawie rezerwatu „Wielki las” w województwie łódzkim”, „Chrońmy przyrodę ojczystą”, z. 5-6: "... Rozpoczęte w ubiegłym roku badania botaniczne wskazują, że rezerwat „Wielki Las” to bardzo cenny obiekt naturalny, jako niezastąpione, terenowe laboratorium badawcze. Zachowanie się w tym rezerwacie szeregu ciekawych zbiorowisk roślin było możliwe, gdyż teren ten był dotąd silnie podmokły i niedostępny, a dotąd turystycznie mało atrakcyjny”. Podobnie pisał w 1976 r. inny przyrodnik, Janusz Hereźniak z Uniwersytetu w Łodzi w artykule pt. „Skutki huraganu w rezerwacie „Wielki Las” w okolicach Częstochowy” („Chrońmy przyrodę ojczystą”, (z. 1.): rezerwat „wciąż jest obiektem niedocenianym przez administrację leśną. Wynika to głównie z niewielkiego stopnia poznania roślinności rezerwatu i jego małego waloru turystyczno-rekreacyjnego, co jednocześnie jednak pozwoliło na przetrwanie tu wielu interesujących gatunków roślin. Wystarczy wspomnieć tylko pierwsze, me notowane dotąd na tym terenie stanowisko tak rzadkiego gatunku górskiego, jakim jest liczydło górskie Streptopus amplexifolius, czy również pierwsze stanowisko skrzypu olbrzymiego Equisetum maximum i wiechliny odległokłosowej Poa remota. Niedocenianie przez administrację leśną rezerwatu „Wielki Las” J. Hereźniak odniósł do początku lat siedemdziesiątych, kiedy to na polecenie tejże administracji w południowo-zachodniej części rezerwatu wycięto najpiękniejsze okazy jesionu i olszy, drzewostanu, który głównie stanowi o wartości rezerwatu. W 1972 r. przeprowadzono też tędy drogę dojazdową, a od strony południowo-wschodniej - rów odwadniający. Wpłynęło to na zakłócenie stosunków wodnych, co z kolei zagroziło istnieniu tego naturalnego siedliska leśnego, a także wprowadziło nowe gatunki roślin, obce temu środowisku. Nieco wcześniej bardzo niekorzystne zmiany w warunkach siedliskowych zaszły również na sąsiadujących od wschodu z Parkiem terenach łąkowych i bagienno-torfowiskowych, a szczególnie w części północnej koło Kniei. W 1958 r. uregulowano mianowicie na tym odcinku Wiercicę, na mokradłach przekopano rowy melioracyjne, wskutek czego osuszyły się łąki, zamienione następnie na pastwiska. Mokradła były miejscem lęgowym kilkudziesięciu gatunków ptaków lęgowych i przelotnych. Po osuszeniu bagien i torfowisk 8 spośród pierwszych, o 12 spośród drugich - gatunków opuściło tę okolicę na stałe.
Opinio wspomnianych wyżej przyrodników, wyrażona w dniu 5.03.1982 r. podczas konferencji, poświęconej omówieniu projektu częstochowskiej części Zespołu Jurajskich Parków Krajobrazowych, spowodowała ostatecznie utworzenie Parku Krajobrazowego Stawki i włączenie go do terenu Zespołu. W opinii swej napisali oni m.in.: „Teren jest ustronny, pokryty różnorodną roślinnością i obfituje w wodę. Z punktu widzenia flory i fauny jest to jedno z najcenniejszych ostoi górskich i wyżynnych gatunków zwierząt i roślin, np. liczydło górskie - Streptopus ampleksifolius, skrzyp olbrzymi - Equisetum maximum, trybula lśniąca - Anthriscus nitida, manna gajowa - Glyceria nemoralis, turzyca davalla - Carex davaliana i inne. Tego typu siedilsk nie ma już w strefie osiowej Wyżyny Częstochowskiej”. Autorzy opinii sugerowali również utworzenie na obszarze przyszłego parku krajobrazowego rezerwatu losu jodłowego koło gajówki Stawki.

 (do góry)